محمد بن عبد الله بن عبيد الله بن محمود
49
تحفه خانى ( فارسى )
كنند آن مىبايد كه بر سبيل معالجه واقع شود تدبير سبيل حفظ صحت زيرا كه زنجبيل مر به پيران را نافع است اما مقدارى كه مناسب باشد نه چندانى كه بجفاف و خشكى انجامد نبايد داد و اوفق چيزها بمزاج ايشان شير است زيرا كه مركب القواست معتدل مركب از مايه و روغن و پنير اگر باعتدال واقع شود بمايتى و سميتّى كه دارد تدارك يبوست در بدن ايشان مىكند اما نه چندانى اختيار بايد كرد كه رطوبات فضلى بسيار شود زيرا كه از حصول رطوبات فضلى در ابدان ايشان امراض بارده رطبه حادث مىشود كه اطبا در علاج عاجزاند مثل فالج و رعشه و غير ذالك و از فواكه چيزى كه مناسب مزاج پيرانست انجير تازه است در دبستان و خشك آن در زمستان و اگر در طبيعت كسى را عادت باشد از براى ازالته آن بلبنى بهتر از انجير و مغز بادام نيست كه بايد خورده شود و چه پيران و اصحاب امزجه بارده يابسه را بسيار موافق است و شورباى مرغ فربه كه در آن اندكى بسفايج جوشيده باشد از جهت قبض و احساس طبيعت بسيار مفيد است و مغز تخم گاجر كه از تخم معصفر است يا ابكاد نيز همين فائده و منفعت دارد و علك البطم باوقات قبض مقدار دو سه مغز بادام موجب تلين و انحلال و كشودن طبيعت است خصوصا پيران را و حقنه لينه ازين جمله است و تناول مربيات مثل بهى خصوصا زنجبيل پرورده مناسب است و اگر سدّه باشد تفتيح سده ايشان به مثل فلافلى يعنى معجون فلافلى و خصوصا ترياق و آنجا ازينها در وقت حاضر باشد و از استعمال معاجين حاره يابسه موجب ترطيب امزجه پيران باستحمام بحمام مرطب بايد كرد و استعمال آب موافق بر امزجه ايشان بايد كرد و تمريخ بروغن ياسمين مخلوط با روغن بنفشه و امثال اينها و اگر در هاضمه نقصانى تمام شد در غذا بماء اللحم اكتفا بايد كرد و مداومت